Lezing over antieke objecten

Lezing over antieke objecten

Lezing ‘Verhalen achter antieke objecten’ door Peter Sluisman op 1 oktober 2026 in ’t Witte Paard.

Peter Sluisman is geboren te Amsterdam, heeft in zijn jeugd ook in Edam gewoond en woont nu sinds tien jaar in Bergambacht.
Hij heeft een antiekwinkel gehad in Gouda. Daarnaast was hij ook actief in de Historische Vereniging en bij het museum Paulina Bisdom van Vliet te Haastrecht. Nog steeds gaat hij graag naar antiekmarkten en verzamelbeurzen, Vooral voor het zoeken tussen al die spullen en vinden van de ‘pareltjes’.

Sommige antiquairs benoemen iets als antiek als het 100 jaar of ouder is, andere antiquairs houden aan dat het voor 1850 gemaakt moet zijn, vaak handwerk. Daarna is namelijk de industriële revolutie begonnen, het begin van de massaproductie. Het is dus niet helemaal eenduidig.

Peter had een diapresentatie waar heel wat afbeeldingen voorbij kwamen. Hier een bloemlezing van de interessantste.

  • Zilveren doosje l’eau de reine: doosje met wat water om te deppen
  • Breischede: korte breipen, de lange breipennen kwamen veel later
  • Kaasduimen: ronde prikker ter grootte van de duim om geen vette vingers te krijgen. Vooral de chique dames hadden er een hekel aan vieze handen te krijgen.
  • Merglepel: om het merg uit het been te halen.
  • Uierprikkers: om bij uierontstekingen de speen door te prikken. Rijke boeren hadden hem bijvoorbeeld van zilver. Ook zij probeerden hiermee de kosten van de dierenarts uit te sparen.
  • Laatmes: mes om ader te laten bij dieren. Een mes met verschillende vlijmen(uitsteeksels). Met een knuppeltje werd er een tik op gegeven om het bloed te laten vloeien. Hier komt de uitdrukking vlijmscherp vandaan.

Het Museum Gouda noemt hij een aanrader, daar staat bijvoorbeeld een mooie haardsteen, deze werden achter de haard geplaatst als brandbeveiliging in houten huizen. Later werden er door de welgestelden stenen huizen gebouwd, hier komt de uitdrukking ‘steenrijk’ vandaan. Op de haardsteen in de presentatie is een jonge dame te zien omringd door twee heren ‘Susanna met de ouderlingen’. Een oude ‘MeToo’ want de heren hadden haar een oneerbaar voorstel gedaan, zij weigerde en daarom dreigde zij gestraft te worden. Gelukkig besliste de rechter anders: de heren waren uiteindelijk de klos en werden gestenigd.
Vaak werden voorwerpen ook gebruikt om status te laten zien, bijvoorbeeld het vestzakhorloge: hier werd dan een prachtig houten kastje voor gemaakt zodat het kon pronken op de kast. De meeste mensen keken de tijd toen nog op de torenklok.

Zo kwamen er nog veel meer objecten langs:

  • Tabaksdoosjes met stoppertje
  • Pijpekoppen (Gouda had een pijpenfabriek, de pijp werd gemaakt van witte klei)
  • Pijpedroogrek daarin werden de pijpen gedroogd. In het Willem Vroezenhuis bij de St.Janskerk in Gouda zijn deuren te zien gemaakt van deze droogrekken.
  • Pijpewroeters om het halsje schoon te maken. Soms van zilver maar ook van hout of zelfs de snavel van een wulp.
  • Tinnen pijpje gemaakt voor kinderen, hier konden ze mee bellen blazen.
  • Tondeldoosje met vuurslag, lucifers kwamen pas na 1855. In het tondeldoosje kon je tondelzwam meenemen voor onderweg. Met de vuurslag en kiezelsteen werd een vonkje gemaakt waardoor de tondelzwam ontbrandde. Tsja, de aanstekers van nu bestonden nog niet.
  • Pijpeschuitjes, hierin kon de brandende pijp rustig op de dure tafel liggen.

Als laatste een bordje met de afbeelding van stadhouder Willem V en zijn echtgenote. Zij waren Rond 1780 naar Nijmegen gevlucht i.v.m. de strijd met de patriotten. Maar de vrouw van Willem V wilde naar Den Haag terug om de macht te heroveren. Zij ondernam met een koets en 6 paarden de tocht vanuit Nijmegen. Zij overnachtte in Schoonhoven. In Hekendorp bij de Goejanverwellesluis werd zij echter tegengehouden en teruggestuurd. Een mooi historisch verhaal hier vlakbij.

Peter kon heerlijk vertellen. Helaas was de tijd tekort. Wellicht voor een volgende keer.

We hadden met elkaar een fijne, gezellige en vooral leerzame ochtend, dankzij Peter.

We sloten de lezing af met een drankje en warm hapje.

Hartelijk dank Liesbeth, voor dit leuke verslag

Reacties zijn gesloten.